Domburg, Dorpskerk
Protestantste Kerk - Markt 2

- Orgeloverzicht - Andere orgels in Domburg -

Kerkgebouw
De toren van de Domburgse dorpskerk dateert uit ca. 1250. De oudste gedeelten van de kerk zelf zijn gebouwd rond 1300.
In de loop van de eeuwen is de kerk diverse malen uitgebreid, wat goed is te zien door het gebruik van diverse soorten stenen. De omvang van het oorspronkelijke kerkgebouw moet namelijk ongeveer een kwart van de huidige zijn geweest.
Op 10 oktober 1848 verwoestte een brand een groot gedeelte van het kerkgebouw met de bijbehorende inventaris. Met man en macht werd de kerk herbouwd en in 1849 weer in gebruik genomen.
In 1980 heeft de kerk haar laatste uitbreiding ondergaan waarbij aan de zijkant van het kerkgebouw een poort is bijgebouwd.

Eerste orgel
In 1776 liet de Middelburgse regent mr. Johan Adriaan van de Perre een huisorgel bouwen door H.H. Hess. Van de Perre was een zeer vermogend man en een vooraanstaande figuur in het politieke, maatschappelijke en culturele leven van zijn tijd.
Over de dispositie is slechts bekend dat het orgel twee klavieren bezat, waar van het bovenste klavier 7 register had waarvan n een discantregister betrof, en het onderste klavier vijf registers. Verder was het pedaal aangehangen (omvang van n octaaf).
Het orgel werd gebruikt op kasteel Westhove tussen Oostkapelle en Domburg en in 1798 uit het nalatenschap van Van de Perre gekocht door A.K.C. Slicher, die het kasteel had gerfd. Slicher schonk het orgel in 1801 aan de Hervormde gemeente te Domburg en hier werd het in eerste instantie onderhouden door de Middelburgse stadsorgelmaker Frederik van der Weele.
In 1834 werd een nieuwe
windlade aangebracht.
Bij de kerkbrand van 10 oktober 1848 ging het Hess-orgel in vlammen op.

Tweede orgel
De orgelmaker J.A. Mennes uit Brigdamme kreeg in 1848 de opdracht om een nieuw orgel te bouwen voor de Dorpskerk te Domburg. Het instrument kwam in 1850 gereed.

De dispositie van het voormalige Mennes-orgel (ca. 1850):

Bovenklavier:
Prestant
Holpijp
Prestant
Octaaf
Mixtuur
Dulciaan


8 voet
8 voet
4 voet
2 voet
III sterk
8 voet

Onderklavier:
Holpijp
Fluit
Larigot
Vox Humana


8 voet
4 voet
1 1/3 voet
8 voet

Pedaal:
Aangehangen



 

Werktuiglijke registers:
Manuaalkoppel?
Koppel Pedaal-Onderklavier
Koppel Pedaal-Bovenklavier
Tremulant op het Onderklavier
2 afsluiters

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f
Pedaalomvang: C-f
Stemming: evenredig zwevend
Toonhoogte: a = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleepladen

In 1924 is het Mennes-orgel verkocht aan de Evangelische Gemeente te Leuven. Het is niet bekend wat de verdere lotgevallen van het orgel zijn.

 
Foto':
Ansichtkaart

Derde orgel
In 1924 leverde de firma Bergmeijer - de voortzetter van de firma Van Dam - een nieuw tweeklaviers orgel voor de dorpskerk te Domburg. Het werd een orgel met 9 stemmen, verdeeld over hoofdwerk, nevenwerk (in zwelkast) en pedaal.

De dispositie van het voormalige Bergmeijer-orgel (1924):

Hoofdwerk:
Prestant
Holpijp
Octaaf
Fluit
Mixtuur


8 voet
8 voet
4 voet
4 voet
III sterk

Nevenwerk:
Lieblich Gedekt
Salicionaal
Gemshoorn


8 voet
8 voet
4 voet

Pedaal:
Subbas   16 voet



 

Werktuiglijke registers:
Koppel Hoofdwerk-Nevenwerk
Submanuaalkoppel
Supermanuaalkoppel
Koppel Pedaal-Hoofdwerk
Koppel Pedaal-Zwelwerk

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f
Pedaalomvang: C-f
Stemming: evenredig zwevend
Toonhoogte: a = 440 Hz
Tractuur: pneumatische kegelladen

Het instrument werd wegens inferieure kwaliteit in 1964 gesloopt.


Foto Collectie D.P. Verhulst

Huidige orgel
In 1964 bouwde de firma Vierdag uit Enschede een nieuw orgel voor de Hervormde Gemeente van Domburg. Het orgel kreeg 1 manuaal en een zelfstandig pedaal met in totaal 9 stemmen. Het orgel is zodanig gebouwd dat uitbreiding met een Borstwerk mogelijk is. Het instrument is op 22 december 1964 in gebruik genomen.

De dispositie van het huidige Vierdag-orgel (1964):

Manuaal:
Quintadeen
Prestant
Holpijp basc./disc.
Octaaf
Roerfluit basc./disc.
Octaaf
Mixtuur basc./disc.
Trompet basc./disc.


16 voet
8 voet
8 voet
4 voet
4 voet
2 voet
IV sterk
8 voet

Pedaal:
Subbas - transmissie         16 voet


 

 

Werktuiglijke registers:
Koppel Pedaal-Manuaal

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f
Pedaalomvang: C-f
Stemming: evenredig zwevend
Toonhoogte: a = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleeplade

 

 

 

Geraadpleegde bronnen

Eck, T. van (1997)
Het historische orgel in Nederland, deel VIII (1858-1865)
Rotterdam, Nationaal Instituut voor de Orgelkunst, 1997

Kluiver, J.H. (1974)
Historische Orgels in Zeeland, deel II
Middelburg, Mededelingen van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, 1974

Verhulst, D (niet uitgegeven)
Orgelhistorie van de Hervormde Kerk te Domburg
Niet uitgegeven

Stichting Orgelarchief Maarten Vente

Met dank aan
P. Bron
P., H. Kriek
D.P. Verhulst

 

- Terug naar de top van deze pagina -