Grijpskerke, MichaŽlskerk
Protestantse Kerk - Ring 26

- Orgeloverzicht - Andere orgels in Grijpskerke -

Kerkgebouw
De eerste kerk van Grijpskerke moet in de middeleeuwen in twee fasen tot stand zijn gekomen. Waarschijnlijk was het een eenbeukig, rechtgesloten kerkje uit de 14e eeuw dat een eeuw later een uitbreiding kreeg aan de Noordzijde.
Tussen 1572 en 1574 is dit gebouw totaal verwoest. In 1584 was het nieuwe kerkgebouw  van Grijpskerke gereed, waarbij de twee al eerder bestaande beuken werden gebruikt.
Kort na het midden van de 18e eeuw bleek dit gebouw in zoín slechte staat te verkeren dat het gebouw nodig moest worden hersteld. Hierbij werd het ook vergroot. De Middelburgse aannemer A. Meertens kreeg de opdracht en op 15 februari 1770 werd begonnen met de afbraak van de gedeelten die niet zouden worden hergebruikt. Na het heien werd met de eigenlijke bouw begonnen. Ook werd er een nieuwe consistorie geplaatst. De eerste dienst in het vernieuwde kerkgebouw vond plaats op 4 december 1770.
In de 20ste eeuw heeft het kerkgebouw een grondige restauratie ondergaan.

Voormalig orgel
Ondanks dat DaniŽl Tulkens een ijverig voorstander was van de verbetering van het psalmgezang werd pas tegen het einde van de 19e eeuw tot aanschaf van een begeleidingsinstrument voor de MichaŽlskerk in Grijpskerke overgegaan. Het eerste instrument was een harmonium en in 1910 werd een orgel door de firma Standaart geplaatst. De kosten hiervoor waren f1650,- en op 17 april 1910 werd het Standaart-orgel in gebruik genomen. Het instrument had 1 klavier en een aangehangen pedaal.

De dispositie van het voormalige Standaart-orgel (1910):

Manuaal:
Bourdon
Prestant
Holpijp
Viola di Gamba
Vox Celeste
Melofoon
Woudfluit
Cornet disc.


16 voet
8 voet
8 voet
8 voet
8 voet
4 voet
2 voet
IV sterk

Pedaal:
Subbas


 
16 voet

 

Werktuiglijke registers:
Koppel Pedaal-Manuaal

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-fííí
Pedaalomvang: C-d'
Stemming: evenredig zwevend
Toonhoogte: aí = 440 Hz
Tractuur: pneumatische kegelladen

 

 

In 1954 kreeg het orgel een grote onderhoudsbeurt door de firma H.J. Vierdag te Enschede.
In 1984 moest dit orgel wijken voor een nieuw instrument.


Foto ©: Collectie D.P. Verhulst

Huidig orgel
In 1984 bouwde de firma Fama & Raadgever een nieuw orgel voor de MichaŽlskerk te Grijpskerke. Voor de kas werden de zijtorens van het oude orgel gebruikt. De tussenvelden werden nieuw vervaardigd, naar een ontwerp van dhr. J. Davidse. Ook werden de magazijnbalg en de windmotor weer gebruikt.
Het nieuwe instrument kreeg 12 stemmen, verdeeld over 2 klavieren en vrij pedaal. Een aantal stemmen op het nevenwerk werd gedeeld in bascant- en discantzijde. Het orgel werd op dezelfde plaats als het oude instrument opgesteld. Een vrijwel identiek orgel bouwde de firma een jaar later voor De Levensbron in Terneuzen en in 1986 voor de Gereformeerde Gemeente in Sint Annaland.

De dispositie van het Fama & Raadgever-orgel (1984):

Hoofdwerk:
Prestant
Roerfluit
Octaaf
Octaaf
Mixtuur basc./disc.


8 voet
8 voet
4 voet
2 voet
III sterk

Nevenwerk:
Holpijp
Roerfluit
Nasard basc./disc.
Woudfluit
Terts basc./disc.
Trompet


8 voet
4 voet
3 voet
2 voet
1 3/5 voet
8 voet

Pedaal:
Subbas


16 voet

Werktuiglijke registers:
Koppel Hoofdwerk-Nevenwerk
Koppel Pedaal-Hoofdwerk
Koppel Pedaal-Nevenwerk
Tremulant op het Nevenwerk

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-fííí
Pedaalomvang: C-f'
Stemming: Valotti
Toonhoogte: aí = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleepladen

De oorspronkelijke  Kirnberger III stemming is halverwege de jaren '90 van de vorige eeuw gewijzigd in een stemming naar Valotti.

 

 

Geraadpleegde bronnen:

Bulletin Stichting Oude Zeeuwse Kerken, mei 1983

Hervormde Gemeente Grijpskerke (1984)
Het orgel in de MichaŽlskerk te Grijpskerke
Grijpskerke, Hervormde Gemeente, 1984

Jongepier, J (1985)
Orgelbouwnieuws
in: Het Orgel, januari 1985

Kluiver, J.H. (1974)
Historische Orgels in Zeeland, deel II
Middelburg, Mededelingen van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, 1974

 

Met dank aan

J. Davidse

D. P. Verhulst

 

- Terug naar de top van deze pagina -