Sint Bonifatiuskerk

Kerkgebouw
In 1802 werd Kadendamme voorzien van een Rooms Katholieke kerk. Deze heeft ca. 100 jaar dienst gedaan, tot in 1902 de huidige St. Bonifatiuskerk gereed kwam. Deze nieuwe kerk werd ontworpen door P.J. van Genk uit Leur. Van Genk was in deze tijd hofarchitect van het Bisdom Breda. De nieuwe kerk werd voor f46.000,- gebouwd door aannemer Leopold Peeters en Kees Engelbert. De neogotische kerk met gebrandschilderde ramen in neoromaanse stijl werd onder bescherming gesteld van de heilige Sint Bonifatius en in 1902 in gebruik genomen.
Op 4 december 191 werd de toren van de Bonifatiuskerk ernstig beschadigd door een windhoos. Deze vernielde de spits van de toren die vervolgens op de naastgelegen pastorie stortte. De herstelwerkzaamheden duurden tot half april 1920. De kerktoren werd voorzien van een nooddichting die tot 1930 aanwezig bleef. In dat laatste jaar werd de Bonifatiuskerk voorzien van een nieuwe, bijpassende spits die wel minder hoog werd dan de originele spits.

Eerste orgel
In 1801 werd de parochiekerk van Kwadendamme gebouwd. In 1820 werd een eenklaviers orgel met mechanische sleepladen voor deze kerk gebouwd door de Antwerpse orgelbouwer Joseph Delhaye. Het Delhaye-orgel werd op 13 maart 1820 in gebruik genomen met een bespeling door G. van Kalmthout uit Goes.
Een stukje uit een gedicht van Pier van Stien Boudewijn zegt het volgende over het Kwadendamse orgel:
Prachtig vond ik de iengelbeelden en dir boven in den nok David, die op de arpe speelde in zijn mooie koningsrok.
Deze beelden waren vervaardigd door de schrijnwerker Van Hool.

De dispositie van het voormalige Delhaye-orgel (1820):

M anuaal:

Prestant 8 voet

Holpijp 8 voet

Octaaf 4 voet

Fluit 4 voet

Nasard 3 voet

Octaaf 2 voet

Woudfluit 2 voet

Mixtuur IV sterk

Cornet disc. V sterk

Trompet basc./disc. 8 voet

Clairon 4 voet

Pedaal:

Aangehangen

Werktuiglijke registers:

Tremulant

Ventiel

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-d?

Pedaalomvang: C-d?

Stemming: evenredig zwevend

Toonhoogte: a = 440 Hz?

Tractuur: mechanische sleeplade

In later jaren werd orgelbouwer Kam & Van der Meulen met het onderhoud belast.
In 1909 werd het orgel overgeplaatst naar de nieuwe kerk. Hiervoor was het orgel echter toch te klein, waardoor men besloot een nieuw instrument te laten bouwen. Vermoedelijk werd hierbij het Delhaye-orgel ingeruild bij de firma B. Pels.

Huidig orgel
In 1909 bouwde Bernard Pels een nieuw tweeklaviers orgel voor de St. Bonifatiuskerk te Kwadendamme, aangezien het oude orgel te klein bleek. Het was een orgel dat werd gebouwd in twee neo-gotische kassen en mogelijk werd voorzien van mechanische tractuur.

De oorspronkelijke dispositie van het Pels-orgel (1909):

Manuaal I:

Bourdon 16 voet

Prestant 8 voet

Bourdon 8 voet

Octaaf 4 voet

Mixtuur III sterk

Trompet 8 voet

Manuaal II:

Holpijp 8 voet

Viola di Gamba 8 voet

Aeoline 8 voet

Fluit 4 voet

Pedaal:

Aangehangen

Werktuiglijke registers:

Koppel Manuaal I-Manuaal II

Superkoppel Manuaal I

Superkoppel Manuaal II

Koppel Pedaal-Manuaal I

Koppel Pedaal-Manuaal II

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-g'

Pedaalomvang: C-f'

Stemming: evenredig zwevend

Toonhoogte: a = 440 Hz

Tractuur: mechanische sleepladen

In 1931 werd een elektrische windmachine genstalleerd.
In 1939 werd het Pels-orgel gerestaureerd door orgelmaker P.C. Bik uit Leiden. Hierbij zijn helaas de neogotische kassen gesloopt. Hierbij werd het instrument voorzien van elektro-pneumatische tractuur met kegelladen. De speeltafel is nog origineel.

De dispositie van het Pels-orgel (1909) vanaf 1939:

Manuaal I:

Bourdon 16 voet

Prestant 8 voet

Bourdon 8 voet

Octaaf 4 voet

Mixtuur III sterk

Trompet 8 voet

Manuaal II:

Holpijp 8 voet

Viola di Gamba 8 voet

Aeoline 8 voet

Fluit 4 voet

Pedaal:

Aangehangen

Werktuiglijke registers:

Koppel Manuaal I-Manuaal II

Superkoppel Manuaal I

Superkoppel Manuaal II

Koppel Pedaal-Manuaal I

Koppel Pedaal-Manuaal II

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-g'

Pedaalomvang: C-f'

Stemming: evenredig zwevend

Toonhoogte: a = 440 Hz

Tractuur: elektro-pneumatische kegelladen

In 1985 is het orgel voor de tweede maal gerepareerd. Deze restauratie werd uitgevoerd door de firma A. Nijsse & Zoon te Oud-Sabbinge.
Momenteel verkeerd het Pels-orgel in niet al te beste staat. In 2006 is dan ook een orgelfonds opgericht waarvan de doelstelling is een ander orgel te financieren. Verder investeren in een pneumatische instrument met onvoldoende kwaliteit vind de orgelcommissie niet verstandig.

Geraadpleege literatuur

Kluiver, J.H. (1973)
Historische Orgels in Zeeland, deel I Noord- en Zuid-Beveland
Middelburg, Mededelingen van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, 1973

Remijn, A. (2007)
Sint Bonifatiusnieuwsbrief

Met dank aan
M. van de Plasse