De (voormalige) Morgenster

Kerkgebouw
Onder architectuur van Arend Rothuizen werd in 1965 begonnen met de bouw van een nieuw kerkgebouw in de wijk 't Zand. Een jaar later werd dit gebouw in gebruik genomen onder de naam "Getuigeniskerk".
Dertig jaar later, in 1996, werd de kerk verbouwd en door de Samen op Weg gemeente West opnieuw in gebruik genomen onder de naam de 'Morgenster".
Thans is de kerk in gebruik bij de Protestantse Gemeente Middelburg. Door de hoge onderhoudskosten die het gebouw echter met zich meebrengt, zag de PGM zich genoodzaakt begin 2017 de kerk te sluiten. Een passende herbestemming voor de kerk wordt nog gezocht.

Eerste orgel
Tot 1967 heeft men in voormalige Getuigniskerk - thans De Morgenster - te Middelburg de diensten met een huisorgel met luchtaandrijving begeleid.
In april 1967 werd er een nieuw orgel van de firma Leeflang in gebruik genomen door een bespeling van Arie J. Keijzer en een toelichting van orgelbouwer Leeflang. De Prestant 8' van dit serie-orgel was evenals de octaven en de Mixtuur uit 80% tin, de fluitregisters van 30% orgelmetaal en de Subbas van sipo-mahonie. De kas, orgelbank, pedaal en de sleepladen werden vervaardigd van massief Zuid-Duits eikenhout. De manualen werden belegd met dik, ongebleekt ivoor.

De dispositie van het Leeflang-orgel (1967):

Hoofdwerk:

Prestant 8 voet

Holpijp 8 voet

Octaaf 4 voet

Mixtuur IV sterk

Nevenwerk:

Roerfluit 8 voet

Gedekte fluit 4 voet

Octaaf 2 voet

Sifflet 1 1/3 voet

Pedaal:

Subbas 16 voet

Werktuiglijke registers:

Koppel Hoofdwerk-Nevenwerk

Koppel Pedaal-Hoofdwerk

Koppel Pedaal-Nevenwerk

Tremulant op het Nevenwerk

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-g

Pedaalomvang: C-f

Stemming: evenredig zwevend

Toonhoogte: a = 440 Hz

Tractuur: mechanische sleepladen

In verband met met de plaatsing van het 'nieuwe' Van Dam-orgel werd het orgel in 1996 verkocht. Het Leeflang-orgel is door de firma Reil geplaatst in de Pinkstergemeente Het Kruispunt te Apeldoorn.

Foto : Collectie R. Pannekoek

Huidig orgel
Tussen 1904 en 1906 bouwde de firma L.. van Dam & Zonen aan een nieuw orgel voor de Nieuwe kerk van Vlissingen. Dit instrument was geschonken door de rijke redersfamilie Blum-de Niet ter ere van hun 25-jarig huwelijksjubileum op 31 juli 1904.

De oorspronkelijke dispositie van het Van Dam-orgel (1906):

Hoofdwerk:

Bourdon 16 voet

Prestant 8 voet

Holpijp 8 voet

Viola 8 voet

Octaaf 4 voet

Roerfluit 4 voet

Quintfluit 3 voet

Octaaf 2 voet

Cornet disc. III sterk

Trompet 8 voet

Bovenwerk:

Fluit Dolce 8 voet

Viola di Gamba 8 voet

Voix Celeste 8 voet

Salicet 4 voet

Salicionaal 4 voet

Flute Harmonique 8 voet

Clarinet

Pedaal:

Subbas 16 voet

Werktuiglijke registers:

Koppel Hoofdwerk-Bovenwerk

Koppel Pedaal-Hoofdwerk

Tremulant op het Bovenwerk

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-g

Pedaalomvang: C-d

Stemming: evenredig zwevend

Toonhoogte: a = 440 Hz

Tractuur: mechanische sleepladen

 Op 16 oktober 1917 berichtte de Vlissingse Courant: "Tot organist van de Nieuwe Kerk alhier is benoemd de heer S. Landsman." De bekend geworden componist heeft hier tien jaar het Van Dam-orgel bespeeld waarna hij naar Den Haag vertrok.
Tijdens de periode 1943-1945 werd het instrument opgeslagen en na sluiting van de Nieuwe kerk werd het in 1958 door D.A. Flentrop in de nieuwgebouwde Johanneskerk in Vlissingen geplaatst. Daarbij is het instrument van een nieuwe kas voorzien aangezien de kerk niet voldoende hoogte had voor het oude front. Gelukkig bleef de oude klaviatuur en de pompbediening intact. Wel werden er diverse dispositiewijzigingen doorgevoerd, te weten: de Viola 8' van het hoofdwerk werd vervangen door een Mixtuur, verdeeld in bascant en discant. Verder werd de Voix Celeste 8' vervangen door een Octaaf 2'. De Salicionaal 4' werd vervangen door een Quint 1 1/3'. Op het pedaal werden een Gedekt 8' en een Fagot 16' bijgeplaatst.

De dispositie van het Van Dam-orgel (1906):

Hoofdwerk:

Bourdon 16 voet

Prestant 8 voet

Holpijp 8 voet

Octaaf 4 voet

Roerfluit 4 voet

Quintfluit 3 voet

Octaaf 2 voet

Mixtuur basc./disc. II-III sterk

Cornet disc. III sterk

Trompet 8 voet

Bovenwerk:

Fluit Dolce 8 voet

Viola di Gamba 8 voet

Salicet 4 voet

Flute Harmonique 4 voet

Octaaf 2 voet

Quint 1 1/3 voet

Clarinet 8 voet

Pedaal:

Subbas 16 voet

Gedekt 8 voet

Fagot 16 voet

Werktuiglijke registers:

Koppel Hoofdwerk-Bovenwerk

Koppel Pedaal-Hoofdwerk

Tremulant op het Bovenwerk

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-g

Pedaalomvang: C-d

Stemming: evenredig zwevend

Toonhoogte: a = 440 Hz

Tractuur: mechanische sleepladen

In 1995 werd de Johanneskerk in Vlissingen gesloten en een jaar later gesloopt. Ondanks diverse pogingen van Jan Jongepier en Bram Beekman om het orgel met een gereconstrueerd front in de Sint Jacobskerk in Vlissingen te plaatsen, werd het in 1996 aan de Morgenster in Middelburg verkocht waar het zonder wijzigen werd opgebouwd. Om het instrument te plaatsen moest er in het plafond een gat worden gemaakt. Deze laatste overplaatsing werd weer gedaan door Flentrop Orgelbouw uit Zaandam. Hierbij werd de Quint 1 1/3' gewijzigd in een Nasard 3' en de Octaaf 2' in een Gemshoorn 2'. Op vrijdag 27 september 1996 werd het orgel in gebruik genomen met een klankdemonstratie, koraalbewerking over gezang 157 en een korte improvisatie over gezang 225 door Freek de Keizer, organist van de Oostkerk te Middelburg.

De dispositie van het Van Dam-orgel (1906):

Hoofdwerk:

Bourdon 16 voet

Prestant 8 voet

Holpijp 8 voet

Octaaf 4 voet

Roerfluit 4 voet

Quintfluit 3 voet

Octaaf 2 voet

Mixtuur basc./disc. II-III sterk

Cornet disc. III sterk

Trompet 8 voet

Bovenwerk:

Fluit Dolce 8 voet

Viola di Gamba 8 voet

Salicet 4 voet

Flute Harmonique 4 voet

Quint 3 voet

Gemshoorn 2 voet

Clarinet 8 voet

Pedaal:

Subbas 16 voet

Gedekt 8 voet

Fagot 16 voet

Werktuiglijke registers:

Koppel Hoofdwerk-Bovenwerk

Koppel Pedaal-Hoofdwerk

Tremulant op het Bovenwerk

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-g

Pedaalomvang: C-d

Stemming: evenredig zwevend

Toonhoogte: a = 440 Hz

Tractuur: mechanische sleepladen

Situatie 1906-1958 te Vlissingen, Nieuwe Kerk                                                                          Situatie 1958-1995 te Vlissingen, Johanneskerk.
Foto : Zeeland, tijdschrift van het KZGW                                                                                        Foto : Collectie R. Pannekoek

Gerelateerde nieuwsberichten

2012/06/11: Protestantse Gemeente Middelburg sluit Morgenster en Oostkerk

Geraadpleegde literatuur

Kluiver, J.H. (1974)
Historische Orgels in Zeeland, deel II Walcheren
Middelburg, Mededelingen van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, 1974

Feij, H. (1995)
Simon Landsman (1888-1960), kerkorganist/componist : 'mij spreekt het orgel een tale' in: 'Zeeland, tijdschrift van het KZGW, december 1995'