Embedded Files
Kerkgebouw
Tussen de Spanjaarstraat en de Sint Pieterstraat lag in de late middeleeuwen een klooster dat door de Begarden werd bewoond. De kloosterkerk werd al in 1575 aan de kort daarvoor ontstane Waals-Hervormde Gemeente in gebruik gegeven die het al snel als eigendom overnam.
Op vrijdagmiddag 17 mei 1940 werd de Waalse Kerk verwoest bij het stadsbombardement.
Na de Tweede Wereldoorlog kregen de Walen geen eigen kerkgebouw meer. Nadat de gemeente jarenlang gebruik maakte van de Doopsgezinde Kerk in Middelburg, kerkt de gemeente sinds 2006 in de Engelse Kerk.
Foto : De monumenten van Middelburg
Eerste orgel
Het eerste orgel van de Waalse Kerk in Middelburg werd in 1656 geplaatst. Waarschijnlijk werd het instrument gebouwd door Nicolaas van Haeghen. Het was een geschenk van koopkam Abraham Duvelaer.
In 1703 is het orgel van de kleine galerij naar de grote galerij aan de westzijde van de kerk verplaatst en met 2 stemmen uitgebreid. Waarschijnlijk zijn deze werkzaamheden uitgevoerd door orgelmaker Jacob Cools.
In 1747 werd het Van Haeghen-orgel sterk vergroot door J.F. Moreau uit Rotterdam. Timmerman Willem de Meester leverde hiervoor een nieuwe kas.
De dispositie van het voormalige Van Hagen?-orgel (1656) vanaf 1747:
Manuaal:
Prestant 8 voet
Holpijp 8 voet
Octaaf 4 voet
Fluit 4 voet
Quint basc./disc. 3 voet
Octaaf 2 voet
Quint 1 1/2 voet
Mixtuur II-III sterk
Cornet disc. IV ster
Trompet 8 voet
Pedaal:
Aangehangen
Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-d?
Pedaalomvang: C-d
Stemming: evenredig zwevend?
Toonhoogte: a = 440 Hz'
Tractuur: mechanische sleepladen
In 1815 vergrootte stadsorgelmaker Frederik van der Weele het orgel met vier stemmen, verdubbelde de Prestant 8' en Octaaf 2' in de discant en vergrootte de samenstelling van de Mixtuur en Cornet. Daarnaast breidde hij de klavieromvang uit en bracht een geheel nieuw rugpositief aan van 9 stemmen.
De dispositie van het voormalige Van Hagen?-orgel (1656) vanaf 1815:
Hoofdwerk:
Bourdon basc./disc. 16 voet
Prestant 8 voet
Holpijp 8 voet
Quintadeen 8 voet
Octaaf 4 voet
Fluit 4 voet
Quint 3 voet
Octaaf 2 voet
Mixtuur III-VI sterk basc./disc. VI sterk
Cornet disc. VI sterk
Sesquialter disc. III sterk
Trompet basc./disc. 8 voet
Vox Humana basc./disc. 8 voet
Rugwerk:
Prestant disc. 8 voet
Holpijp 8 voet
Viola di Gamba 8 voet
Prestant 4 voet
Roerfluit 4 voet
Nasard 3 voet
Nachthoorn 2 voet
Flageolet 1 voet
Dulciaan basc./disc. 8 voet
Werktuiglijke registers:
Koppel Hoofdwerk-Bovenwerk
Koppel Pedaal-Hoofdwerk
Tremulant op het Hoofdwerk
Tremulant op het Rugwerk
Afsluiting op het Hoofdwerk
Afsluiting op het Rugwerk
Ventiel op het Rugwerk
Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f
Pedaalomvang: C-d
Stemming: evenredig zwevend
Toonhoogte: a = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleepladen
In 1841 voerde de orgelbouwer Lohman diverse werkzaamheden aan het orgel uit.
Tweede orgel
In 1850 volgde een totale verbouwing van het Van Haeghen/Van der Weele-orgel uit respectievelijk 1656 en 1815. W.H. Kam & H. van der Meulen te Rotterdam wijzigden dusdanig veel aan het orgel, dat kan worden gesproken van nieuwbouw met gebruikmaking van ouder materiaal. Het werk werd in hetzelfde jaar uitgevoerd als de werkzaamheden in de Voormalig Doopsgezinde Kerk in Middelburg. Het rugpositief van Van der Weele werd verwijderd. De windlade werd gebruikt voor een nieuw bovenwerk en waarschijnlijk is een groot deel van het pijpwerk van Van der Weele hergebruikt. Ook op het hoofdwerk werden diverse dispositiewijzigingen uitgevoerd. Er kwam een nieuwe kas met een eenvoudig vierkant front. Evenals enkele jaren later in de Voormalig Doopsgezinde Kerk in Middelburg, werd een Eoline 8 als doorslaand tongwerk geplaatst op het bovenwerk.
De oorspronkelijke dispositie van het voormalige Kam & Van der Meulen-orgel (1850) met gebruikmaking van oudere materialen:
Hoofdwerk:
Bourdon 16 voet
Prestant 8 voet
Salicionaal 8 voet
Holpijp 8 voet
Octaaf 4 voet
Fluit 4 voet
Quint 3 voet
Octaaf 2 voet
Cornet V sterk
Trompet 8 voet
Bovenwerk:
Holpijp 8 voet
Fugara 8 voet
Viola di gamba 8 voet
Prestant 4 voet
Roerfluit 4 voet
Woudfluit* 2 voet
Trompet 8 voet
Eoline 8 voet
Pedaal:
Aangehangen
Werktuiglijke registers:
Koppel Hoofdwerk-Bovenwerk
Koppel Pedaal-Hoofdwerk
Tremulant op het Rugwerk
Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f
Pedaalomvang: C-d
Stemming: evenredig zwevend
Toonhoogte: a = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleepladen
* Volgens Broekuyzen een Nachthoorn 2'
In 1879 bracht C.P. van Sprang te Vlissingen een Subbas 16' aan voor het pedaal en vernieuwde de klaviatuur.
De dispositie van het voormalige Kam & Van der Meulen-orgel (1850) met gebruikmaking van oudere materialen vanaf 1879:
Hoofdwerk:
Bourdon 16 voet
Prestant 8 voet
Salicionaal 8 voet
Holpijp 8 voet
Octaaf 4 voet
Fluit 4 voet
Quint 3 voet
Octaaf 2 voet
Cornet V sterk
Trompet 8 voet
Bovenwerk:
Holpijp 8 voet
Fugara 8 voet
Viola di gamba 8 voet
Prestant 4 voet
Roerfluit 4 voet
Woudfluit* 2 voet
Trompet 8 voet
Eoline 8 voet
Pedaal:
Bourdon 16 voet
Werktuiglijke registers:
Koppel Hoofdwerk-Bovenwerk
Koppel Pedaal-Hoofdwerk
Tremulant op het Rugwerk
Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f
Pedaalomvang: C-d
Stemming: evenredig zwevend
Toonhoogte: a = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleepladen
* Volgens Broekuyzen een Nachthoorn 2'
Bij het Duitse bombardement aan het begin van de Tweede Wereldoorlog op 17 mei 1940 op Middelburg, is kerk en orgel in vlammen opgegaan. Hiermee is een waardevol orgel verloren gegaan.
Foto : Historische orgels in Zeeland
Geraadpleegde literatuur
Bloeme, J. de (1997)
De geschiedenis van de Waalse Kerk en haar orgels
Canaletoo/Repro-Holland
Kluiver, J.H. (1974)
Historische Orgels in Zeeland, deel II Walcheren
Middelburg, Mededelingen van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, 1974
Page updated
Google Sites
Report abuse