Johanneskerk

Kerkgebouw
Deze kerk, waarvan de bouw dateert uit de periode ca. 1474 tot 1509 en die in 1490 werd verheven tot kapittelkerk, was eertijds gewijd aan de Heilige Johannes de Evangelist. De kerk werd waarschijnlijk in het begin van de 17e eeuw door een brand als gevolg van blikseminslag getroffen. Alleen het koor met sacristie alsmede de toren bleven behouden.
In 1945 werd de forse zeshoekige toren door de Duitse bezetters opgeblazen, maar werd, na gedurende lange tijd door een houten klokkestoel te zijn vervangen, opnieuw opgebouwd en in 1976 in gebruik genomen.
In 1952 en in 1959 werden de eerste respectievelijk de tweede fase van een omvangrijke restauratie van de kerk afgesloten.

                                                                            Foto : J.C. van der Male

Eerste orgel
Op 16 november 1902, twee dagen na de ingebruikneming van een door Dekker geleverd  door Th. Nohren gebouwd orgel voor de Gereformeerde Kerk te Nieuwerkerk, werd het eerste orgel voor de Hervormde Johanneskerk in gebruik genomen. Het was een pneumatisch instrument, vermoedelijk eveneens gebouwd door Nohren gebouwd en door de fa. A.S.J. Dekker te Goes geleverd.

De vermoedelijk oorspronkelijke dispositie van het Nohren-orgel (1902):

Manuaal:

Bourdon 16 voet

Prestant 8 voet

Holpijp 8 voet

Viola di Gamba 8 voet

Octaaf 4 voet

Fluit 4 voet

Octaaf 2 voet

Mixtuur basc. III sterk

Trompet 8 voet

Pedaal:

Aangehangen

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-f'''

Pedaalomvang: C-f'

Stemming: evenredig zwevend

Toonhoogte: a = 440 Hz

Tractuur: pneumatische kegellade

Vermoedelijk werd in1951 de Trompet vervangen door een Quint 3' in de bas en een Cornet in de discant.

De dispositie van het Nohren-orgel (1902) vanaf 1951:

Manuaal:

Bourdon 16 voet

Prestant 8 voet

Holpijp 8 voet

Viola di Gamba 8 voet

Octaaf 4 voet

Fluit 4 voet

Quint basc. 2 voet

Octaaf 3 voet

Mixtuur basc. III sterk

Cornet disc. IV sterk

Pedaal:

Aangehangen

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-f'''

Pedaalomvang: C-f'

Stemming: evenredig zwevend

Toonhoogte: a = 440 Hz

Tractuur: pneumatische kegellade

Als gevolg van de ramp van 1953 en door de ingebruikneming van een heteluchtverwarming geraakte dit orgel onbespeelbaar. In 1956 adviseerde de orgelcommissie van de NH Kerk om niet op een voorstel van de fa. Bergmeijer te Woerden in te gaan om een nieuwe pneumatische windlade aan te brengen doch een nieuw orgel te laten bouwen met gebruikmaking van de bestaande kas.

Huidig orgel
In 1956 bouwde W. van Leeuwen te Leiderdorp een nieuw orgel. Volgens sommige bronnen werd hierbij de oude Nohren-orgelkas uit 1902 herbruikt. Het orgel werd op 22 april 1958 in gebruik genomen. In afwijking van het oorspronkelijke plan werd het orgel los van de balustrade geplaatst met de klaviatuur aan de voorzijde waartoe de orgelkas werd aangepast. Hiervoor stelde het Nationaal Rampenfonfs geen gelden beschikbaar.

De dispositie van het Van Leeuwen-orgel (1958):

Manuaal:

Quintadena 16 voet

Praestant 8 voet

Holpijp 8 voet

Octaaf 4 voet

Roerfluit 4 voet

Octaaf 2 voet

Mixtuur IV-VI sterk

Pedaal:

Aangehangen

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-g''

Pedaalomvang: C-f'

Stemming: evenredig zwevend

Toonhoogte: a = 440 Hz

Tractuur: mechanische sleeplade

 In 1990 werd het instrument gerestaureerd door de fa. Pels & Van Leeuwen, waarbij de intonatie van het pijpwerk werd herzien.