Hervormde Kerk

Kerkgebouw
Wegens bouwvalligheid werd aan het einde van de 19e eeuw de 16e-eeuwse Hervormde Kerk van Sint Annaland gesloopt. In april 1900 werd het huidige gebouw, een ontwerp van architect Bruijnzeel uit Rotterdam, in gebruik genomen. De kerk werd gebouwd door de timmerman-aannemer Abraham en zijn zoons P. en J. Soeters, die hun werkplaats aan de kerkring hadden.
In 1959 werd de kerk uitgebreid met twee zijvleugels.
Na de fusie met de Gereformeerde kerk en Lutherse kerk in 2004 behoort de gemeente tot de Protestantse Kerk in Nederland. Een groot deel van de Hervormde gemeente van Sint Annaland kon zich hier echter niet in vinden en gingen samen met de plaatselijke Hervormde predikant over tot de nieuw gestichte Hersteld Hervormde Kerk. Deze afgescheiden leden lieten in 2007 aan de F.M. Boogaardweg een nieuwe kerk gebouwen, de Bethelkerk.

Eerste orgel
In 1901 bouwde orgelbouwer Kruse een nieuw eenklaviers orgel voor de Hervormde Kerk van Sint Annaland. Het contract was getekend op 20 juni 1900. Het werd op 3 juli 1901 plechtig ingewijd. De feestrede werd gehouden door den consulent der gemeente, Dr. J.A. Sohouten, predikant te Sint-Filipsland naar aanleiding van Colloss. III : 16. Vermaant elkander met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen." Het orgel werd bespeeld door den vervaardiger van het instrument, den Heer J.F. Kruse, orgelfabrikant te Leeuwarden., aldus Het Nieuws van Dag van die datum.

Dispositie van het Kruse-orgel (1901):

Manuaal:

Prestant 8 voet

Petit Bourdon 8 voet

Viool di Gamba - vanaf c 8 voet

Octaaf 4 voet

Fluit d'amour 4 voet

Quint 3 voet

Octaaf 2 voet

Trompet 8 voet

Pedaal:

Aangehangen

Werktuiglijke registers:

Ventiel

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-f

Pedaalomvang: C-g

Stemming: Evenredig zwevend

Toonhoogte: a = 440 Hz

Tractuur: mechanische sleeplade

Als organist werd de toen 26-jarige dorpstimmerman Jan Maarten Soeters (1874-1956) aangesteld, die met zijn gezin vlakbij de kerk aan de Ring te Sint Annaland woonde. Samen met zijn broer en vader had hij de kerk gebouwd. Na verloop van tijd verving Jans' zoon Abraham Jan Soeters regelmatig zijn vader achter de klavieren. Beiden waren zeer fel tegen het advies van de firma Dekker die in 1927 aan de kerkvoogdij berichtte dat het Kruse-orgel versleten zou zijn en diende te worden vervangen. De heren Soeters hadden in de gaten dat het Dekker-orgel een verarming qua klankrijkdom en technische kwaliteit zou zijn ten opzichte van het Kruse-orgel. Niettemin besloot de kerkvoogdij gehoor te geven aan het advies van Dekker en in 1928 leverde deze firma een nieuw orgel aan de kerk.
Het Kruse-orgel werd in 1929 overgeplaatst naar de Gereformeerde Kerk van Lunteren en in 1959 in een open opstelling in de Gereformeerde Kerk van Nijkerkerveen geplaatst, waarbij een Subbas 16 aan de dispositie werd toegevoegd. In 1985 kocht een particulier het orgel en na restauraties werd het in september 1988 verkocht aan de heer Kabout in Baierbach (Beiren, Duitsland). In 1995 werd het orgel door Kabout verkocht aan de Katholische Kirchen Gemeinde in Brhl (bij Keulen), waar het door een werknemer van Klais werd opgesteld op een verhoogd podium op de begane grond. Hier doet het instrument dienst als koororgel.

Links: ontwerptekening van het Kruse-orgel, door dhr. Soeters te Sint Annaland op schaal overgenomen van het origineel. Rechts: een fragment van het orgel, gefotografeerd in de periode 1901-1927. Foto collectie C. van Winkelen.

Tweede orgel
In 1928 kreeg de firma A.S.J. Dekker uit Goes opdracht een nieuw orgel te maken voor de Hervormde Kerk van Sint Annaland. Het kreeg acht stemmen, verdeeld over manuaal en pedaal. Op 7 mei 1929 werd het in gebruik genomen.

Dispositie van het Dekker-orgel (192 9 ):

Manuaal:

Bourdon 8 voet

Prestant 8 voet

Hoorn 8 voet

Viola di Gamba 8 voet

Octaaf 4 voet

Fluit 4 voet

Octaaf 2 voet

Trompet 8 voet

Pedaal:

Subbas - transmissie 16 voet

Werktuiglijke registers:

Superoctaafkoppel

Pedaalkoppel

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-f

Pedaalomvang: C-d'

Stemming: Evenredig zwevend

Toonhoogte: a = 440 Hz

Tractuur: pneumatische kegellade

Inmiddels nam de timmermanszoon Abraham Jan (Bram) Soeters (1912-2005) regelmatig de diensten van zijn vader over en in 1949 werd hij officieel aangesteld als organist. Hij was een leerling van Adriaan Kousemaker, organist van de Grote- of Maria Magdalenakerk in Goes en bespeelde het Dekker-orgel tot 1971.
In 1977 werd het Dekker-orgel vervangen door een nieuw instrument.

Ansichtkaart

 
'Sint Annaland in de jaren '50' door C. van Winkelen

Huidig orgel
In 1977 kreeg de firma Leeflang uit Apeldoorn opdracht een nieuw tweeklaviers orgel met 22 stemmen te bouwen. Het werd op 9 november 1977 in gebruik genomen, waarbij het onder meer werd bespeeld door adviseur Simon C. Jansen.

Dispositie van het Leeflang-orgel (1977):

Hoofdwerk:

Bourdon 16 voet

Prestant 8 voet

Gedekt 8 voet

Octaaf 4 voet

Gedekte Fluit 4 voet

Octaaf 2 voet

Cornet disc. IV sterk

Mixtuur IV-V sterk

Trompet 8 voet

Bovenwerk:

Holpijp 8 voet

Baarpijp 8 voet

Prestant 4 voet

Roerfluit 4 voet

Nasard 2 2/3 voet

Gemshoorn 2 voet

Terts 1 3/5 voet

Dulciaan 8 voet

Pedaal:

Subbas 16 voet

Prestant 8 voet

Gedekt 8 voet

Octaaf 4 voet

Bazuin 16 voet

Werktuiglijke registers:

Koppel Hoofdwerk-Bovenwerk

Koppel Pedaal-Hoofdwerk

Koppel Pedaal-Bovenwerk

Tremulant Bovenwerk

Overige gegevens:

Manuaalomvang: C-f

Pedaalomvang: C-d'

Stemming: Van Biezen

Toonhoogte: a = 440 Hz

Tractuur: mechanische sleepladen

Geraadpleegde bronnen

Winkelen, C. van. 'Sint Annaland in de jaren '50', september 1990

Ingebruiknameprogramma Orgel Hervormde Kerk Sint Annaland, Woensdag 9 november 1977, 1930 uur

Orgbase

Website http://www.boogert-beeke.nl/orgel/annaland.htm

Zuurdeeg, J.P.B.
Kerken op Tholen en Sint-Philipsland
Gemeente Tholen, 2005

Met dank aan

L. van 't Hof

C. Guiljam